ปรับปรุงล่าสุด · ผู้รับผิดชอบเนื้อหา เอกสยาม ชัยศร ที่ปรึกษากฎหมาย
สาระสำคัญ
- ผู้ต้องหามีสิทธิที่จะให้การหรือไม่ให้การ พนักงานสอบสวนต้องแจ้งสิทธินี้ก่อนถามคำให้การ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๓๔/๔ และรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๙ วรรคสี่ ห้ามบังคับให้บุคคลให้การเป็นปฏิปักษ์ต่อตนเองในคดีอาญา
- ผู้ต้องหามีสิทธิให้ทนายความหรือผู้ซึ่งตนไว้วางใจเข้าฟังการสอบปากคำ ตามมาตรา ๑๓๔/๓
- รัฐต้องจัดหาทนายความให้ในบางกรณี คดีที่มีอัตราโทษประหารชีวิต และผู้ต้องหาอายุไม่เกินสิบแปดปี รัฐต้องจัดหาให้เมื่อผู้ต้องหาไม่มี ส่วนคดีที่มีอัตราโทษจำคุก รัฐจัดหาให้เมื่อผู้ต้องหาไม่มีและต้องการ ตามมาตรา ๑๓๔/๑
- ข้อหาต้องมีหลักฐานรองรับ การแจ้งข้อหาต้องมีหลักฐานตามสมควรว่าผู้นั้นน่าจะได้กระทำผิด และผู้ต้องหาต้องได้รับโอกาสแก้ข้อหา ตามมาตรา ๑๓๔
- ถ้อยคำที่ได้มาก่อนแจ้งสิทธิรับฟังพิสูจน์ความผิดไม่ได้ ตามมาตรา ๑๓๔/๔ วรรคสาม และพยานหลักฐานที่เกิดจากการจูงใจ ขู่เข็ญ หรือหลอกลวง อ้างเป็นพยานไม่ได้ ตามมาตรา ๒๒๖
- การจูงใจให้การด้วยวิธีมิชอบเป็นสิ่งต้องห้าม มาตรา ๑๓๕ ห้ามพนักงานสอบสวนให้คำมั่นสัญญา ขู่เข็ญ หลอกลวง ทรมาน หรือใช้กำลังบังคับเพื่อให้ผู้ต้องหาให้การ
ผู้ต้องหาคือใคร และสิทธิเริ่มเมื่อใด
ผู้ต้องหา คือบุคคลผู้ถูกหาว่าได้กระทำความผิดแต่ยังมิได้ถูกฟ้องต่อศาล ตามนิยามในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๒ (๒)1 สิทธิในหน้านี้ใช้ตั้งแต่บุคคลนั้นถูกเรียก ถูกส่งตัวมา เข้าพบพนักงานสอบสวนเอง หรือปรากฏว่าเป็นผู้ต้องหาขณะอยู่ต่อหน้าพนักงานสอบสวน ตามมาตรา ๑๓๔
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา ๒๙ วางหลักพื้นฐานไว้สามประการที่เกี่ยวกับการสอบปากคำโดยตรง คือ ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้ต้องหาไม่มีความผิด การควบคุมผู้ต้องหาทำได้เพียงเท่าที่จำเป็นเพื่อป้องกันการหลบหนี และห้ามบังคับให้บุคคลให้การเป็นปฏิปักษ์ต่อตนเอง2
พนักงานสอบสวนต้องทำอะไรก่อนถามคำให้การ
ก่อนถามคำให้การ พนักงานสอบสวนต้องถามข้อมูลส่วนตัวของผู้ต้องหา แจ้งข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการกระทำที่กล่าวหา แจ้งข้อหา และแจ้งสิทธิตามมาตรา ๑๓๔/๔ วรรคหนึ่ง สำหรับคดีที่มาตรา ๑๓๔/๑ ใช้บังคับ พนักงานสอบสวนต้องถามผู้ต้องหาด้วยว่ามีทนายความหรือไม่
ลำดับตามกฎหมายมีดังนี้
- ถามข้อมูลส่วนตัว ได้แก่ ชื่อ ชื่อสกุล สัญชาติ บิดามารดา อายุ อาชีพ ที่อยู่ และที่เกิด3
- แจ้งข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการกระทำที่กล่าวหา แล้วจึงแจ้งข้อหา การแจ้งข้อหาต้องมีหลักฐานตามสมควรว่าผู้นั้นน่าจะได้กระทำผิดตามข้อหานั้น4
- ถามเรื่องทนายความ ในคดีที่มาตรา ๑๓๔/๑ กำหนด5
- แจ้งสิทธิ ว่าผู้ต้องหามีสิทธิที่จะให้การหรือไม่ให้การ ถ้อยคำที่ให้การอาจใช้เป็นพยานหลักฐานในการพิจารณาคดีได้ และผู้ต้องหามีสิทธิให้ทนายความหรือผู้ซึ่งตนไว้วางใจเข้าฟังการสอบปากคำ6
ผู้ต้องหาควรฟังข้อเท็จจริงและข้อหาที่แจ้งให้ชัดเจนก่อนตัดสินใจว่าจะให้การหรือไม่ หากข้อเท็จจริงที่แจ้งไม่ชัด ผู้ต้องหาขอให้พนักงานสอบสวนอธิบายเพิ่มเติมได้ เพราะกฎหมายกำหนดให้แจ้งข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการกระทำที่กล่าวหาก่อนแจ้งข้อหา
สิทธิที่จะให้การหรือไม่ให้การ
ผู้ต้องหามีสิทธิเลือกว่าจะให้การหรือไม่ให้การ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๓๔/๔ วรรคหนึ่ง (๑) ถ้าเลือกให้การ ถ้อยคำนั้นอาจใช้เป็นพยานหลักฐานในการพิจารณาคดีได้ ถ้าไม่เต็มใจให้การเลย พนักงานสอบสวนต้องบันทึกไว้ ตามมาตรา ๑๓๔/๔ วรรคสอง7
สิทธินี้สอดคล้องกับรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๙ วรรคสี่ ที่ห้ามบังคับให้บุคคลให้การเป็นปฏิปักษ์ต่อตนเองในคดีอาญา การใช้สิทธิไม่ให้การไม่ได้หมายความว่าการสอบสวนจะหยุด พนักงานสอบสวนยังมีหน้าที่รวบรวมหลักฐานทุกชนิดเท่าที่ทำได้ เพื่อพิสูจน์ความผิดหรือความบริสุทธิ์ของผู้ต้องหา ตามมาตรา ๑๓๑8
ในทางปฏิบัติ ผู้ต้องหามีทางเลือกอย่างน้อยสามแบบ คือ ให้การรับหรือปฏิเสธพร้อมรายละเอียดในวันนั้น ให้การปฏิเสธโดยย่อแล้วยื่นคำชี้แจงเป็นหนังสือภายหลัง หรือไม่ให้การ แต่ละแบบมีผลต่อการสอบสวนต่างกัน การเลือกควรทำหลังจากได้รับทราบข้อเท็จจริงที่ถูกกล่าวหาแล้ว และหลังจากได้ปรึกษาผู้ซึ่งจะเป็นทนายความ ซึ่งผู้ถูกจับและผู้ต้องหาที่ถูกควบคุมมีสิทธิพบเป็นการเฉพาะตัวตามมาตรา ๗/๑ (๑)
สิทธิให้ทนายความหรือผู้ที่ไว้วางใจเข้าฟังการสอบปากคำ
ผู้ต้องหามีสิทธิให้ทนายความหรือผู้ซึ่งตนไว้วางใจเข้าฟังการสอบปากคำตนได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๓๔/๓9 ผู้ต้องหาที่ถูกจับหรือถูกควบคุมยังมีสิทธิพบและปรึกษาผู้ซึ่งจะเป็นทนายความเป็นการเฉพาะตัว ตามมาตรา ๗/๑ (๑)10
ถ้อยคำของกฎหมายระบุบุคคลไว้สองประเภท คือ "ทนายความ" และ "ผู้ซึ่งตนไว้วางใจ" กฎหมายไม่ได้จำกัดว่าผู้ซึ่งตนไว้วางใจต้องเป็นบุคคลประเภทใด บุคคลทั้งสองประเภทเข้าฟังการสอบปากคำได้ตามที่ผู้ต้องหาเลือก ผู้ต้องหาควรแจ้งพนักงานสอบสวนล่วงหน้าว่าจะมีบุคคลใดเข้าฟัง และควรเลือกบุคคลที่เข้าใจข้อเท็จจริงของเรื่อง
เมื่อใดรัฐต้องจัดหาทนายความให้
รัฐต้องจัดหาทนายความให้ผู้ต้องหาที่ไม่มีทนายความ ในคดีที่มีอัตราโทษประหารชีวิต และในคดีที่ผู้ต้องหาอายุไม่เกินสิบแปดปีในวันแจ้งข้อหา ส่วนคดีที่มีอัตราโทษจำคุก รัฐจัดหาให้เมื่อผู้ต้องหาไม่มีทนายความและต้องการ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๓๔/๑
| ประเภทคดีหรือผู้ต้องหา | หน้าที่ของรัฐตามมาตรา ๑๓๔/๑ |
|---|---|
| คดีที่มีอัตราโทษประหารชีวิต | ถามว่ามีทนายความหรือไม่ ถ้าไม่มี รัฐจัดหาให้ |
| ผู้ต้องหาอายุไม่เกินสิบแปดปีในวันแจ้งข้อหา | ถามว่ามีทนายความหรือไม่ ถ้าไม่มี รัฐจัดหาให้ |
| คดีที่มีอัตราโทษจำคุก | ถามว่ามีทนายความหรือไม่ ถ้าไม่มีและผู้ต้องหาต้องการ รัฐจัดหาให้ |
กฎหมายมีข้อยกเว้นหนึ่งข้อ เมื่อรัฐจัดหาทนายความให้แล้ว แต่ในกรณีจำเป็นเร่งด่วนทนายความไม่มาพบผู้ต้องหาโดยไม่แจ้งเหตุขัดข้อง หรือแจ้งแต่ไม่มาภายในเวลาอันสมควร พนักงานสอบสวนทำการสอบสวนต่อไปได้โดยไม่ต้องรอ แต่ต้องบันทึกเหตุนั้นไว้ในสำนวน11
ข้อห้ามของพนักงานสอบสวนในการถามคำให้การ
พนักงานสอบสวนต้องไม่ทำหรือจัดให้ทำการใดที่เป็นการให้คำมั่นสัญญา ขู่เข็ญ หลอกลวง ทรมาน ใช้กำลังบังคับ หรือกระทำโดยมิชอบประการใด เพื่อจูงใจให้ผู้ต้องหาให้การอย่างใดในเรื่องที่ต้องหา ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๓๕12
นอกจากข้อห้ามในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. ๒๕๖๕ มาตรา ๕ บัญญัติให้การที่เจ้าหน้าที่ของรัฐทำให้ผู้อื่นเกิดความเจ็บปวดหรือความทุกข์ทรมานอย่างร้ายแรงแก่ร่างกายหรือจิตใจ เพื่อให้ได้มาซึ่งข้อมูลหรือคำรับสารภาพ เป็นความผิดฐานกระทำทรมาน13 รัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๘ วรรคสี่ ก็ห้ามการทรมาน ทารุณกรรม หรือการลงโทษด้วยวิธีการโหดร้ายหรือไร้มนุษยธรรม14
ถ้อยคำและพยานหลักฐานใดที่ศาลรับฟังไม่ได้
ถ้อยคำที่ผู้ต้องหาให้ไว้ต่อพนักงานสอบสวนก่อนได้รับแจ้งสิทธิ หรือก่อนมีการดำเนินการตามมาตรา ๑๓๔/๑ ถึงมาตรา ๑๓๔/๓ รับฟังเป็นพยานหลักฐานพิสูจน์ความผิดของผู้นั้นไม่ได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๓๔/๔ วรรคสาม15
กฎหมายยังมีหลักทั่วไปเรื่องการรับฟังพยานหลักฐานอีกสองชั้น
- มาตรา ๒๒๖ พยานหลักฐานที่อ้างได้ต้องเป็นพยานชนิดที่มิได้เกิดขึ้นจากการจูงใจ มีคำมั่นสัญญา ขู่เข็ญ หลอกลวง หรือโดยมิชอบประการอื่น16
- มาตรา ๒๒๖/๑ พยานหลักฐานที่เกิดขึ้นโดยชอบแต่ได้มาเนื่องจากการกระทำโดยมิชอบ หรือได้มาโดยอาศัยข้อมูลที่ได้มาโดยมิชอบ ศาลห้ามรับฟัง เว้นแต่การรับฟังจะเป็นประโยชน์ต่อการอำนวยความยุติธรรมมากกว่าผลเสีย โดยศาลต้องพิจารณาปัจจัยสี่ประการที่มาตรานี้กำหนด17
หลักเหล่านี้เป็นเรื่องที่ศาลวินิจฉัยในชั้นพิจารณาคดี ผู้ต้องหาจึงควรจดจำรายละเอียดของการสอบปากคำ เช่น เวลาเริ่มและเวลาสิ้นสุด บุคคลที่อยู่ในห้อง และเวลาที่ได้รับแจ้งสิทธิ เพื่อใช้เป็นข้อเท็จจริงหากต้องยกขึ้นโต้แย้งในภายหลัง ความต่างระหว่างข้อบกพร่องที่มีผลต่อการรับฟังถ้อยคำกับข้อบกพร่องที่ทำให้พนักงานอัยการไม่มีอำนาจฟ้อง อธิบายไว้ในหน้า การสอบสวนที่ชอบด้วยกฎหมายกับอำนาจฟ้อง
การอ่านบันทึกคำให้การก่อนลงลายมือชื่อ
พนักงานสอบสวนต้องจดคำให้การที่ผู้ต้องหาเต็มใจให้ไว้ หรือบันทึกว่าผู้ต้องหาไม่เต็มใจให้การ ตามมาตรา ๑๓๔/๔ วรรคสอง บันทึกนี้เป็นเอกสารที่จะรวมเข้าสำนวนการสอบสวน ผู้ต้องหาจึงควรอ่านบันทึกทั้งฉบับก่อนลงลายมือชื่อ
ข้อที่ควรตรวจในบันทึกคำให้การ
- ข้อความที่บันทึกตรงกับที่ให้การจริงทุกประโยค
- วันเวลาและสถานที่สอบปากคำถูกต้อง
- มีบันทึกการแจ้งสิทธิตามมาตรา ๑๓๔/๔ และการถามเรื่องทนายความตามมาตรา ๑๓๔/๑ ในคดีที่ใช้บังคับ
- ชื่อของทนายความหรือผู้ที่ไว้วางใจซึ่งเข้าฟังการสอบปากคำปรากฏในบันทึก
- ข้อความที่ไม่ตรง ขอให้แก้ไขก่อนลงลายมือชื่อ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่เกี่ยวข้อง
คำพิพากษาศาลฎีกาในหมวดนี้ทุกฉบับเปิดตรวจจากระบบสืบค้นคำพิพากษา คำสั่งคำร้องและคำวินิจฉัยศาลฎีกา เมื่อ ๘ พฤศจิกายน ๒๕๖๙ ข้อความในเครื่องหมายคำพูดคัดจากคำพิพากษาฉบับย่อคำต่อคำ ส่วนข้อความนำหน้าเป็นการสรุปของสำนักงานเพื่อให้เห็นว่าคำวินิจฉัยนั้นใช้กับขั้นตอนที่สถานีตำรวจอย่างไร
คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1672/256922
การสละสิทธิมีทนายความและคดีที่รัฐต้องจัดทนายความให้เอง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อบันทึกคำให้การระบุว่าผู้ต้องหาไม่ต้องการทนายความ ถือเป็นการสละสิทธิตามมาตรา ๑๓๔/๑ วรรคสอง ส่วนคดีที่รัฐต้องจัดทนายความให้โดยผู้ต้องหาไม่ต้องร้องขอ จำกัดเฉพาะคดีที่มีอัตราโทษประหารชีวิตตามวรรคหนึ่ง ผู้ต้องหาจึงควรอ่านข้อความในบันทึกคำให้การเรื่องทนายความก่อนลงลายมือชื่อ
“จำเลยที่ 1 ฎีกาว่า ความผิดฐานร่วมกันพยายามฆ่าผู้อื่นโดยไตร่ตรองไว้ก่อน พนักงานสอบสวนมิได้สอบถามจำเลยที่ 1 เกี่ยวกับความต้องการทนายความหรือไม่ จึงมิได้ปฏิบัติตาม ป.วิ.อ. มาตรา 134/1 เป็นการไม่ชอบด้วยกฎหมายนั้น เป็นปัญหาข้อกฎหมายที่เกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยตาม ป.วิ.อ. มาตรา 195 วรรคสอง ประกอบมาตรา 225 แม้จะมิได้ยกขึ้นว่ากันมาแล้วในศาลชั้นต้น จำเลยที่ 1 ก็ยกขึ้นฎีกาได้ เมื่อความผิดฐานพยายามฆ่าผู้อื่นโดยไตร่ตรองไว้ก่อนนั้นมีระวางโทษสูงสุดเพียงจำคุกตลอดชีวิต และปรากฏตามบันทึกคำให้การชั้นสอบสวนของผู้ต้องหาที่ 1 ว่า พนักงานสอบสวนได้แจ้งข้อหาและแจ้งสิทธิของผู้ต้องหาให้จำเลยที่ 1 ทราบ และสอบถามเรื่องทนายความหรือผู้ที่จำเลยที่ 1 ไว้วางใจเข้ารับฟังการสอบสวนแล้ว แต่จำเลยที่ 1 ให้การว่าไม่มีและไม่ต้องการทนายความ และไม่ประสงค์ให้ผู้อื่นใดร่วมฟังการสอบสวน แสดงว่าพนักงานสอบสวนได้แจ้งสิทธิตามกฎหมายให้จำเลยที่ 1 ทราบแล้ว แต่จำเลยที่ 1 สละสิทธิในการมีทนายความ เมื่อคดีนี้มีเพียงอัตราโทษจำคุกไม่ใช่มีอัตราโทษประหารชีวิต กรณีจึงไม่มีเหตุที่จะต้องจัดทนายความให้แก่จำเลยที่ 1 ตาม ป.วิ.อ. มาตรา 134/1 วรรคสอง พนักงานสอบสวนจึงทำการสอบสวนจำเลยที่ 1 โดยชอบด้วยกฎหมายแล้ว”
คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5873/256723
ผู้ต้องหาเลือกให้บุคคลที่ไว้วางใจเข้าฟังแทนทนายความได้ และผลของการไม่แจ้งสิทธิ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อพนักงานสอบสวนแจ้งสิทธิแล้วและผู้ต้องหาเลือกให้มารดาเข้าฟังการสอบปากคำแทนทนายความ การสอบสวนชอบด้วยกฎหมาย และตามมาตรา ๑๓๔/๔ วรรคท้าย ถ้อยคำที่ผู้ต้องหาให้ไว้โดยยังไม่ได้รับแจ้งสิทธิรับฟังเป็นพยานหลักฐานไม่ได้ แต่การไม่จัดหาทนายความไม่ทำให้การสอบสวนเสียไปทั้งหมด
“ตาม ป.วิ.อ. มาตรา 134/1 วรรคสอง บัญญัติว่า "ในคดีที่มีอัตราโทษจำคุก ก่อนเริ่มถามคำให้การให้พนักงานสอบสวนถามผู้ต้องหาว่ามีทนายความหรือไม่ ถ้าไม่มีและผู้ต้องหาต้องการทนายความ ให้รัฐจัดหาทนายความให้" ซึ่งปรากฏตามบันทึกคำให้การของผู้ต้องหาว่า พนักงานสอบสวนแจ้งข้อหาและแจ้งสิทธิให้จำเลยที่ 1 ทราบแล้วและสอบถามเรื่องทนายความหรือผู้ที่ไว้วางใจเข้าร่วมรับฟังการสอบสวน จำเลยที่ 1 ให้การว่าไม่มีและไม่ต้องการทนายความ จำเลยที่ 1 ต้องการให้มารดาผู้ซึ่งตนไว้วางใจเข้าร่วมรับฟังการสอบสวน การที่พนักงานสอบสวนทำการสอบสวนจำเลยที่ 1 โดยไม่ได้จัดหาทนายความให้ คงจัดให้มารดาจำเลยเข้าร่วมรับฟังการสอบสวนตามคำให้การของจำเลยที่ 1 ดังกล่าว จึงเป็นการสอบสวนที่ชอบด้วยกฎหมายแล้ว อย่างไรก็ตาม ในบทบัญญัติมาตรา 134/4 วรรคท้าย บัญญัติไว้เพียงว่า ถ้อยคำใด ๆ ที่ผู้ต้องหาให้ไว้ต่อพนักงานสอบสวนก่อนมีการแจ้งสิทธิตามวรรคหนึ่ง หรือก่อนที่จะดำเนินการตามมาตรา 134/1 จะรับฟังเป็นพยานหลักฐานในการพิสูจน์ความผิดของผู้นั้นไม่ได้ ฉะนั้นแม้พนักงานสอบสวนจะจัดหาหรือไม่จัดหาทนายความให้แก่จำเลยที่ 1 ก็ไม่ทำให้การสอบสวนไม่ชอบแต่อย่างใด”
คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2107/256124
แนวเดียวกันตั้งแต่ปี ๒๕๖๑ ศาลฎีกาวินิจฉัยในทางเดียวกันว่า เมื่อพนักงานสอบสวนถามเรื่องทนายความตามมาตรา ๑๓๔/๑ วรรคสองแล้ว และผู้ต้องหาตอบว่าไม่ต้องการ การสอบสวนชอบด้วยกฎหมาย และพนักงานอัยการมีอำนาจฟ้อง
“ป.วิ.อ. มาตรา 134/1 วรรคสอง บัญญัติว่า "ในคดีที่มีอัตราโทษจำคุก ก่อนเริ่มถามคำให้การให้พนักงานสอบสวนถามผู้ต้องหาว่ามีทนายความหรือไม่ ถ้าไม่มีและผู้ต้องหาต้องการทนายความ ให้รัฐจัดหาทนายความให้" ปรากฏตามบันทึกคำให้การในชั้นสอบสวนของผู้ต้องหาว่า พนักงานสอบสวนได้แจ้งข้อหาและแจ้งสิทธิของผู้ต้องหาให้จำเลยทราบ และสอบถามเรื่องทนายความหรือผู้ที่ไว้วางใจเข้ารับฟังการสอบสวนแล้ว จำเลยให้การว่าไม่มีและไม่ต้องการทนายความหรือผู้ที่ไว้วางใจเข้ารับฟังการสอบสวน การที่พนักงานสอบสวนได้ทำการสอบสวนจำเลยโดยไม่ได้จัดหาทนายความให้ตามคำให้การดังกล่าว จึงเป็นการสอบสวนที่ชอบด้วยกฎหมายแล้ว ส่วนมาตรา 134/4 วรรคท้าย บัญญัติไว้เพียงว่า ถ้อยคำใด ๆ ที่ผู้ต้องหาให้ไว้ต่อพนักงานสอบสวนก่อนมีการแจ้งสิทธิตามวรรคหนึ่ง หรือก่อนที่จะดำเนินการตามมาตรา 134/1 จะรับฟังเป็นพยานหลักฐานในการพิสูจน์ความผิดของผู้นั้นไม่ได้ ฉะนั้น แม้พนักงานสอบสวนจะจัดหาหรือไม่จัดหาทนายความให้จำเลยก็ไม่ทำให้การสอบสวนไม่ชอบ เมื่อมีการสอบสวนแล้ว โจทก์จึงมีอำนาจฟ้อง”
คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 659/256325
การแจ้งข้อหาไม่จำต้องครบทุกข้อหา ทุกมาตรา ทุกกระทง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า มาตรา ๑๓๔ มีเจตนารมณ์เพียงให้ผู้ต้องหาทราบว่าจะถูกสอบสวนในเรื่องใด พนักงานสอบสวนไม่จำต้องแจ้งทุกข้อหา ทุกตัวบท และทุกกระทง ผู้ต้องหาจึงไม่ควรคาดหมายว่าข้อหาในบันทึกการแจ้งข้อหาคือข้อหาทั้งหมดที่จะถูกฟ้อง
“ป.วิ.อ. มาตรา 134 บัญญัติให้พนักงานสอบสวนต้องแจ้งข้อหาแก่ผู้ต้องหานั้น มีเจตนารมณ์เพียงเพื่อให้ผู้ต้องหาทราบว่าจะถูกสอบสวนในเรื่องใดและทราบว่าการกระทำของผู้ต้องหาเป็นความผิด โดยไม่จำต้องแจ้งทุกข้อหา ทุกตัวบทกฎหมาย และทุกกระทงความผิดเสมอไป เดิมพนักงานสอบสวนแจ้งข้อกล่าวหาแก่จำเลยว่ากระทำความผิดในช่วงเวลาใดไว้ แต่เมื่อสอบสวนแล้วปรากฏว่าจำเลยกระทำความผิดในช่วงเวลาอื่นด้วย ก็สามารถสอบสวนข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการกระทำในช่วงเวลาอื่นเพิ่มเติมได้ ถือได้ว่ามีการสอบสวนในความผิดที่จำเลยกระทำในช่วงวันเวลาอื่นโดยชอบแล้ว โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องจำเลยในความผิดที่จำเลยกระทำในช่วงเวลาที่การสอบสวนได้ความเพิ่มเติมได้”
คำวินิจฉัยของศาล · คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 659–661/256726
ขอหยุดให้การแล้วไม่กลับมา พนักงานสอบสวนสรุปสำนวนได้ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อผู้ต้องหาให้การมาแล้วหลายครั้งและขอหยุดให้การโดยแจ้งว่าจะกลับมาให้การต่อ แต่ไม่กลับมา พนักงานสอบสวนสรุปสำนวนได้ ถือว่ามีการสอบสวนแล้ว และพนักงานอัยการมีอำนาจฟ้อง
“จำเลยได้ให้การต่อพนักงานสอบสวนมาแล้ว 6 ครั้ง ตั้งแต่เดือนกันยายน 2562 ถึงเดือนมกราคม 2563 แล้วจำเลยให้การว่าจำเลยขอหยุดให้การต่อพนักงานสอบสวนไว้เพียงแค่นี้ก่อน เนื่องจากจำเลยมีภารกิจจำเป็นเร่งด่วน และจำเลยจะมาให้การต่อพนักงานสอบสวนในวันต่อไป แต่ไม่ปรากฏว่าจำเลยไปให้การต่อพนักงานสอบสวนเพิ่มเติมอีก จนกระทั่งวันที่ 21 เมษายน 2563 โจทก์จึงฟ้องจำเลยเป็นคดีนี้ แม้จำเลยอ้างว่าจำเลยให้การต่อพนักงานสอบสวนยังไม่เสร็จสิ้น แต่พฤติการณ์แห่งคดีเพียงพอให้ฟังได้แล้วว่าพนักงานสอบสวนได้รวบรวมพยานหลักฐานในความผิดที่กล่าวหาเสร็จสิ้นแล้ว การที่อธิบดีอัยการภาค 4 มีคำสั่งฟ้องจำเลยชอบแล้ว คดีฟังได้ว่าพนักงานสอบสวนได้ดำเนินการสอบสวนความผิดที่ฟ้องแล้ว โจทก์จึงมีอำนาจฟ้อง”
กฎหมายเปรียบเทียบ: การแจ้งสิทธิและการรับฟังคำให้การในเยอรมนีและอังกฤษ
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาเยอรมัน มาตรา ๑๓๖ กำหนดให้แจ้งผู้ต้องหาตั้งแต่เริ่มสอบปากคำว่าถูกกล่าวหาเรื่องใด มีสิทธิให้การหรือไม่ให้การ และมีสิทธิปรึกษาทนายความที่ตนเลือกได้ทุกเมื่อ หลักนี้ใช้กับการสอบปากคำโดยตำรวจด้วย ตามมาตรา ๑๖๓a วรรคสี่
อังกฤษรับรองสิทธิของผู้ถูกควบคุมที่จะปรึกษาทนายความเป็นการส่วนตัวไว้ใน Police and Criminal Evidence Act 1984 (พระราชบัญญัติตำรวจและพยานหลักฐานทางอาญา ค.ศ. ๑๙๘๔) section 58 (มาตรา ๕๘)
ถ้อยคำของมาตรา ๑๓๖ ของเยอรมนีใกล้เคียงกับมาตรา ๑๓๔ และมาตรา ๑๓๔/๔ ของไทยมาก ทั้งการแจ้งข้อกล่าวหาและการแจ้งสิทธิก่อนถาม18 และมาตรา ๑๖๓a วรรคสี่ นำหลักเดียวกันมาใช้กับการสอบปากคำโดยเจ้าหน้าที่ตำรวจ19
ความต่างที่ควรรู้อยู่ที่ผลของการได้ถ้อยคำมาโดยมิชอบ มาตรา ๑๓๖a วรรคสาม ของเยอรมนีบัญญัติว่า ข้อห้ามวิธีสอบปากคำที่ไม่ชอบใช้บังคับแม้ผู้ต้องหายินยอม และถ้อยคำที่ได้มาโดยฝ่าฝืนข้อห้ามนั้นใช้ไม่ได้แม้ผู้ต้องหายินยอมให้ใช้20 ในอังกฤษ ผู้ถูกควบคุมขอปรึกษาทนายความเป็นการส่วนตัวได้ทุกเมื่อ และการชะลอสิทธินี้ทำได้เฉพาะกรณีที่กฎหมายกำหนด โดยต้องให้ปรึกษาได้ภายในสามสิบหกชั่วโมง21
สำหรับผู้อ่านในประเทศไทย มาตรา ๑๓๔/๔ วรรคสาม ของไทยใช้เทคนิคต่างออกไป คือกำหนดว่าถ้อยคำที่ให้ก่อนแจ้งสิทธิรับฟังพิสูจน์ความผิดไม่ได้ ส่วนถ้อยคำที่เกิดจากการจูงใจหรือขู่เข็ญอยู่ภายใต้มาตรา ๒๒๖ ผลในทางปฏิบัติคือ เวลาและวิธีการแจ้งสิทธิเป็นข้อเท็จจริงสำคัญที่ผู้ต้องหาควรจดจำไว้
คำถามที่พบบ่อย
คำถามในหมวดนี้เป็นคำถามที่ผู้ที่ต้องไปสถานีตำรวจถามบ่อย คำตอบเป็นหลักทั่วไปตามตัวบทที่ยกไว้ในเชิงอรรถของหน้านี้ ผลของแต่ละเรื่องขึ้นกับข้อเท็จจริงและพยานหลักฐาน
ตำรวจเรียกสอบปากคำ ผู้ต้องหาต้องตอบทุกคำถามหรือไม่
ไม่ต้อง ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๑๓๔/๔ วรรคหนึ่ง (๑) รับรองสิทธิของผู้ต้องหาที่จะให้การหรือไม่ให้การ และรัฐธรรมนูญ มาตรา ๒๙ วรรคสี่ ห้ามบังคับให้บุคคลให้การเป็นปฏิปักษ์ต่อตนเอง
ไม่มีเงินจ้างทนายความ รัฐจะจัดหาให้หรือไม่
ในคดีที่มีอัตราโทษจำคุก รัฐจัดหาทนายความให้เมื่อผู้ต้องหาไม่มีและต้องการ ในคดีที่มีอัตราโทษประหารชีวิต หรือผู้ต้องหาอายุไม่เกินสิบแปดปี รัฐต้องจัดหาให้เมื่อผู้ต้องหาไม่มี ตามมาตรา ๑๓๔/๑
ผู้ที่ไว้วางใจต้องเป็นญาติหรือไม่
กฎหมายใช้คำว่า "ผู้ซึ่งตนไว้วางใจ" โดยไม่จำกัดว่าต้องเป็นญาติ ตามมาตรา ๑๓๔/๓ และมาตรา ๑๓๔/๔ วรรคหนึ่ง (๒)
ถ้าพนักงานสอบสวนไม่ได้แจ้งสิทธิก่อนถาม ถ้อยคำนั้นใช้ได้หรือไม่
มาตรา ๑๓๔/๔ วรรคสาม บัญญัติว่าถ้อยคำที่ผู้ต้องหาให้ไว้ก่อนมีการแจ้งสิทธิ จะรับฟังเป็นพยานหลักฐานในการพิสูจน์ความผิดของผู้นั้นไม่ได้
ถูกสัญญาว่าจะได้รับโทษเบาหากรับสารภาพ ถือเป็นการจูงใจต้องห้ามหรือไม่
มาตรา ๑๓๕ ห้ามพนักงานสอบสวนให้คำมั่นสัญญาเพื่อจูงใจให้ผู้ต้องหาให้การ และมาตรา ๒๒๖ กำหนดว่าพยานหลักฐานต้องไม่เกิดจากการจูงใจหรือคำมั่นสัญญา การวินิจฉัยว่าข้อเท็จจริงในเรื่องใดเข้าข้อห้ามหรือไม่เป็นอำนาจของศาล
ติดต่อสอบถาม
ผู้ต้องหาที่มีนัดให้การ และประสงค์ให้ที่ปรึกษากฎหมายของสำนักงานพิจารณาข้อเท็จจริงก่อนวันนัด ติดต่อสอบถามแบบรักษาความลับ (Confidential Enquiry การติดต่อสอบถามที่ข้อมูลไม่ถูกเปิดเผยต่อบุคคลภายนอก) ได้ที่ +66 81 654 5922 หรือ contact@eksiamlegal.com